CDS Primi Nedir? Türkiye 5 Yıllık CDS Grafiği

Türkiye 5 yıllık CDS puanı uzun zamandan sonra ilk kez 885 puan seviyelerine kadar geldi. Peki CDS primi neden yükseliyor? CDS ne demek?

Türkçe’de Kredi Risk Primi veya Kredi Temerrüt Takası olarak kullanılan CDS (Credit Default Swap), aslında ülkelerin borç ödeyebilme gücüne verilen bir puandır. Özellikle ekonomik ve politik durumların hareketlendiği dönemlerde CDS primi de yükselme eğiliminde olur.

CDS kaç olmalı? CDS yükselmesi ülkeler için olumsuz bir işarettir. CDS’in 300 baz puanın üzerine çıkması o ülkenin dış borçlarının arttığını ve ülkeye olan finansal güvenin azaldığını göstermektedir.

Herhangi bir kuruma veya ülkeye borç verirken bu borcun ödenmeme ihtimaline karşı aldığınız poliçeye CDS denir. Bu nedenle de Kredi Risk Primi bir nevi sigortalama yöntemi gibi görülebilir. Fakat CDS notu ülkelerin borç maliyetlerini de doğrudan etkileyen kilit verilerden biri olduğu için ülkelerin CDS puanlarının stabil düzeyde olması genel anlamda önemlidir.

Peki CDS nasıl hesaplanır? CDS primi hesaplanırken 100 baz puan %1 faizi ifade etmektedir. Bu nedenle de 350 baz puan CDS notu olan bir ülke borçlandığında bu borcu %3,5 faiz ile öder. İşte CDS ne işe yarar sorusunun cevabı da burada.

Kredi Temerrüt Takası olarak da ifade edilen CDS primi; ilk kez 1994 yılında JP Morgan yöneticilerinden Blythe Masters tarafından ortaya atılmıştır. Daha sonra 2008 krizinde birçok banka CDS primleri nedeniyle sıkıntıya düşmüş ve bu borçlanmalar nedeniyle batan bankalar bile olmuştur.

CDS primi, o ülkeye olan finansal ve ekonomik güven baz alınarak hesaplanır. Bu nedenle de genellikle stabil bir ekonomiye sahip olmayan ülkelerde CDS primi neden yükseliyor sorusunu sıkça duyabilirsiniz. Çünkü CDS puanı, iç ve dış etkenlerden etkilenen ve ekonomik güveni baz alan bir değerdir.

Örneğin Rusya savaş ilan etmeden önce Rusya CDS primi 200-300 baz puan seviyelerinde seyrederken savaş açıklamalarından beri kesintisiz olarak yükselmiş ve son dönemlerde 13. 775 baz puana kadar çıkmıştır. Yani özetle; CDS primi ne kadar yüksekse, o ülkenin borç ödeme gücü de o kadar düşüktür.

O halde ilk olarak CDS nedir ve CDS primi nasıl hesaplanır sorularından başlayalım.

CDS Primi Nedir?

CDS (Credit Default Swap); bir kuruma borç verirken o kurumun borcunu ödememe ihtimaline karşı sigortalanması için kullanılan değerdir. Bu nedenle CDS priminin yüksek olması ülkelere olan finansal güvenin düştüğünü gösterir.

Örneğin Türkiye CDS primi neden yükseliyor sizce? Hem iç etkenler hem de dış etkenler nedeniyle piyasalarda güvensizlik olduğu için Türkiye Kredi Primi de gün geçtikçe artıyor.

cds primi nedir

Örneğin 2008 krizi döneminde de CDS primi çok yüksek seviyelere kadar ulaşmış fakat ekonominin toparlanmaya başlamasıyla birlikte CDS puanı da ortalama düzeylere gelmiştir. Çünkü CDS risk primi, ülkede yaşanan gelişmelere karşı oldukça kırılgandır.

CDS puanı ifade edilirken her 100 baz puan %1 faizi ifade eder. Örneğin Çin’in CDS puanı 45 baz puan olsun, Güney Afrika’nın ise 185 baz puan dersek; Çin %0,45 faiz öderken Güney Afrika ise %1,85 faiz ödemek zorundadır. Bu nedenle CDS primi aynı zamanda faiz ile de ilişkilidir. Özetle; CDS primi ne kadar yüksekse ülkelerin borçlanma maliyeti de o kadar artacaktır.

CDS Primi Neye Göre Hesaplanır?

CDS primleri hesaplanırken; alıcı kurum, satıcı kurum ve uluslararası bir banka söz konusudur. Bu bankalar ülkelerin makroekonomik durumlarını inceleyerek geri ödeme yeteneğine göre bir CDS puanı belirler. Borçlanan veya borç veren kurumlar/ülkeler ise bu puanları göz önünde bulundurarak risk almış olurlar.

Bir ülkenin CDS primi ne kadar yüksekse, borcun ödeneceğine dair göze alınan risk de o kadar yüksektir.

Kredi Risk Primi belirlenirken uluslararası kuruluşların verdiği notlar hayli önemli olsa da bunun dışında birçok farklı faktör de söz konusudur.

Ekonomisi sağlam ve finansal güvenin yüksek olduğu ülkelerde risk primi düşükken; geri ödemelerde sorun yaşayacağı düşünülen ve finansal durumu sıkıntıda olan ülkelerin risk primi yüksek oranlarda belirleniyor.

CDS primi yükselirse ne olur
Ülkelerin 5 yıllık CDS primleri

Yukarıdaki görselde de görüldüğü üzere gelişmiş ülkelerin veya ekonomisi stabil ilerleyen ülkelerin 5 yıllık CDS primleri düşük oranlarda olmaktadır. Örneğin Rusya gibi savaşta olan, olağanüstü durumlar yaşayan, ekonomik güvenin sarsıldığı ülkelerde CDS puanı tavan olabilmektedir. CDS ne kadar yükselirse o ülkeye olan ekonomik güven ve geri ödeme gücü azalmış demektir.

CDS Yükselirse Ne Olur?

CDS; ülkelerin makroekonomik durumları sıkıntılı olduğunda finansal güvenin de düşmesi sonucu yükselir. CDS yükselmesi bu nedenle olumsuz olarak yorumlanır. CDS ne kadar yüksek olursa o ülkenin borcunu ödeme gücü de o kadar düşük demektir.

cds yükselirse ne olur

CDS Primi yükselirse ne olur?

  • Kamu ve özel sektörde borçlanma maliyetleri artar.
  • Maliyetlerin artması kaynakların borçlara harcanmasına ve refahın azalmasına neden olur.
  • Borçlanma maliyeti arttığı için döviz girişi azalır.
  • Döviz girişinin azalması likidite krizini doğurur.

CDS nedir Mahfi Eğilmez‘in detaylıca açıkladığı sorulardan biri aslında. Ekonomist Mahfi Eğilmez’e göre CDS; iç ve dış etkenler olmak üzere 2 faktörden etkilenir. Dış etkenler olarak Rusya’nın savaşa girmesi, pandemi süreci veya Ukrayna’nın işgali gösterilebilir.

İç etkenler ise; yüksek enflasyon, kurlardaki dengesizlik, dış borçların artması vb. sorunlardan oluşmaktadır. Dış etkenlere müdahale edilemese de ülkeler iç etkenler konusunda geliştirmelere giderek CDS puanlarını yükseltebilirler.

CDS puanlarının yükselmesi borçların durumunu en şeffaf şekilde ortaya koyan göstergelerden biridir.

Türkiye CDS Primi Neden Yükseliyor?

Türkiye CDS primi pandeminin tüm dünyayı etkisi almasından sonra ortaya çıkan ekonomik güvensizlik nedeniyle yükseldi. 2018 yılına dek 300’ün altında seyreden Türkiye CDS puanı, son 4 yıldır 300 seviyelerinin üzerine çıkarak en son Temmuz ayında 860 puan seviyelerini görmüştür.

Bu da demek oluyor ki Türkiye CDS’leri yükseldikçe ülkedeki ekonomik güvenin ve haliyle de borçları ödeyebilme gücünün doğru orantılı olarak azaldığını görüyoruz.

Türkiye CDS 5 yıllık
Türkiye CDS primi (5 yıllık)

Yukarıdaki grafikten de gördüğünüz üzere Türkiye 2018 yılı itibariyle ekonomik anlamda sorunlar yaşıyor. Ülkedeki bireylerde finansal güven düşmüş ve borçlanma artmıştır.  Ve bununla doğru orantılı olarak Türkiye CDS primleri özellikle son 1 yılda tavan seviyelere ulaşmıştır.

CDS notu 300‘ün üzerine çıkan ülkeler dış borçlanma konusunda daha temkinli davranmalı ve ülkeye olan döviz girişini arttırmayı hedeflemelidir. Bunlara ek olarak yüksek enflasyon, dengesiz kur ve dış borçların ödenme zorluğu da minimuma indirilerek CDS puanı stabil seviyelere çekilebilir.

Kredi Risk Primi Ne Demek?

Kredi Risk Primi CDS’in Türkçe açılımıdır. CDS; ülkelerin başka ülkelerden borçlanması üzerine temerrüde düşmeleri durumunda ödemeleri gereken primin değeridir. CDS risk primi ne kadar düşükse o ülkenin borç ödeme gücü de o kadar yüksektir.

Örneğin son dönemlerde Rusya risk primi 13.775 baz puanın üzerine çıkmış durumda. Buradan da anlaşıldığı üzere ülkelerde meydana gelen makroekonomik sorunlar, çatışmalar, pandemi veya siyasal durumlar CDS primini doğrudan etkiler.

Her ülkenin CDS puanı belirlenirken hem iç hem de dış faktörler baz alınarak bir değer hesaplanır. CDS puanı yüksek olan ülkeler borçlarını ödeme konusunda sıkıntıya düşebilme potansiyeli olanlardır.

Özetleyecek olursak; CDS primi ülkeler için önemli veriler arasında yer alır. CDS için referans değer 300 baz puan olmakla birlikte bu seviyenin üzerine çıkan ülkelerin borçları ödeme gücü zamanla azalıyor demektir. Bir ülkenin borçlarını ödeyebilme gücü de ekonomik durumu ve o ülkeye olan ekonomik güven üzerine bizlere fikir vermelidir.

AKLINA TAKILANI SOR

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz